ياكوب ادوارد پولاك ( مترجم : كيكاووس جهان دارى )

357

سفرنامه پولاك ( ايران و ايرانيان ) ( فارسى )

اين ذخيره كشف نشود و به دست ديگران نيفتد . غله بايد در اين « سيلو » ها ساليان دراز بدون عيب بماند . ساكنين كوهستان با مرارت و صرف همت بسيار محصول ناچيزى از زمين بدست مىآورند . من خود در قريهء كوهستانى اسك ديدم كه هر قطعهء كوچك زمين را چگونه صفه‌صفه بر ديوار صخره‌اى ايجاد كرده‌اند و در آن غله كاشته‌اند . دور هر درختى را معجرى كشيده‌اند تا از شر بهمن محفوظ بماند ، درحالىكه در دامنهء همين كوه ، در دشت حاصلخيز مازندران زمين در انتظار كشت مانده است تا حاصلى فراوان به دست بدهد . اما فرزندان كوهستان شرايط سخت محل سكونت و موطن خود را دوست دارند ، جائى كه شوكاها و مرالها را شكار مىكنند و مىتوانند در برابر دولت به دفاع از استقلال خود برخيزند . خطرناكترين خصم بذر ، ملخ است كه دو نوع از آن مشخص گرديده است : يكى نوع كوچك كه دورهء تحول خود را در خشكى مىگذراند و ديگرى نوع بزرگ كه از دريا مىآيد . ملخ دريائى مناطق گرمسيرى يعنى ولايات جنوبى را نابود مىكند . خوشبختانه بسيارى از ملخها طعمهء « سار » مىشوند و از بين مىروند . مطابق عقيده‌اى خرافى كه بين ايرانيان شيوع دارد آب امامزاده‌اى نزديك مشهد سار را به خود جلب مىكند ، درحالىكه ارامنه همين خاصيت را به آب صومعهء ايچميادزين نسبت مىدهند ( نيبور ، سفرنامهء عربستان ص 174 ) . مردم از سن نيز به اندازهء ملخ مىترسند ؛ سن برگهاى سبز را مىخورد و در بعضى از سالها چنان به صورت تودهء انبوه ظاهر مىشود كه در برخى از نواحى تمام حاصل را مىزند و طعمهء خود مىسازد . بيش از ساير جاها جلگهء ورامين كه انبار غلهء پايتخت است دچار اين آفت مىگردد . به همين دليل اين عقيده رسوخ يافته است كه ظاهرا برطبق مشاهدات مردم اين حشره شش سال دورهء تكامل خود را در زيرزمين تپه‌اى كه در آن منطقه قرار دارد بسر مىآورد و بعد از آنجا به فاصلهء منظم هر هفت سال يك‌بار به صورت گروه‌گروه بيرون مىآيد . با وجود اينكه چند بار در اين تپه حفارى كرده و خاك آن را زيرورو كرده‌اند ، تا به حال شاهدى بر اين مدعا بدست نيامده است . د . محصولات كشاورزى دامدارى . سكنهء مستقر در ده در مقايسه با عشاير چيز قابل ملاحظه‌اى نيست و از اين حقيقت مىتوان چنين نتيجه گرفت كه كود كه در ساير كشورها داراى فوايد بسيار است در كشاورزى ايران مصرفى ندارد . تمام دامدارى اينها عبارت است از چند گوسفند و بز و چند اسب ، قاطر و الاغ و چند جفت گاو مردنى كه به زحمت از عهدهء رفع احتياجات خانگى و محلى برمىآيد . اين حيوانات در تابستان در مزارع تازه درويده و همچنين از علوفهء تازهء دشت و صحرا تغذيه مىكنند ؛ اما عليق آنها در اصطبل تقريبا به صورت منحصر